Zonguldak'ta Vardiyalı Çalışan İşletmeler için Servis Planı Nasıl Kurulur
Vardiyalı bir işletmede servis planı, çoğu zaman "kaç araç, hangi güzergah" sorusuna indirgenir. Oysa asıl iş, sabah altıdaki vardiyayla öğleden sonra ikideki vardiyanın birbirine değdiği o yirmi dakikada nasıl bir düzen kurulduğuyla ilgilidir. Zonguldak'ta bu iş, yolların ve havanın da hesaba girmesiyle biraz daha zorlaşır.
Önce vardiya tablosuna bakıyoruz, haritaya değil
Bir işletmeyle ilk görüşmede en çok sorduğumuz şey şudur: vardiya saatleri tam olarak ne, ve bu saatler hafta içinde değişiyor mu? Üç vardiyalı bir tesiste 06:00, 14:00 ve 22:00 gibi net saatler vardır. Ama bazı yerlerde cumartesi tek vardiya olur, bazı yerlerde bakım haftasında saatler kayar. Servis planı bu istisnalar düşünülmeden kurulursa ilk ay içinde bozulur.
Harita sonra gelir. Çünkü aynı güzergah, farklı saatlerde farklı bir yol demektir. Sabah beşte Kilimli'den merkeze inen yol rahattır. Öğleden sonra üçte aynı yol, okul çıkışı ve esnaf trafiğiyle başka bir yerdir.
Vardiya devrinde araçlar çakışmamalı
En sık gördüğümüz hata şu: giden vardiyayı alan araç ile gelen vardiyayı getiren araç aynı anda kapıda olmak zorunda kalıyor ve ikisi de beklemek zorunda. Park yeri dar bir tesiste bu hemen sıkışıklığa dönüşür. Kapı girişinde servis çakışması hem güvenliği hem de zamanı yer.
Çözüm genelde basit. Gelen vardiyayı bırakan araç, giden vardiyayı almak için bir tur beklemeden yola çıkar. Bunun için kapıda iki ayrı bırakma ve alma noktası tanımlıyoruz, araçlar birbirini beklemiyor. Bazen on dakikalık bir kayma bile devri rahatlatıyor, ama bu kaymayı İK ile birlikte, vardiya tutanağını bozmadan kararlaştırmak gerekiyor.
Zonguldak'ın coğrafyası planı nasıl değiştiriyor
Zonguldak merkezden Kozlu'ya, Kilimli'ye ya da Çaycuma'ya uzanan hatlarda mesafe kilometre olarak kısa görünür ama süre farklıdır. Dik yokuşlar, dar sokaklar ve sahile paralel tek yol, aracın ortalama hızını düşürür. Ereğli ve Alaplı tarafından gelen hatta ise mesafe uzundur, ama yol daha akıcıdır. Devrek hattı başka bir hikâye: ilçeler arası yolun hava şartlarına hassasiyeti yüksektir.
Bu yüzden her hat için süreyi takvimde değil, sahada ölçüyoruz. Sabah ve akşam saatlerinde gerçekten aracı o yoldan geçirip süreyi not ediyoruz. Haritanın verdiği süreye genelde bir pay ekliyoruz, özellikle yokuşlu ve gölgede kalan mahallelerde.
Kış payı
Aralık ile mart arası, Zonguldak'ta servis planı bir ek hesap ister. Kar yağmasa bile sis, buzlanma ve yağmur yolu yavaşlatır. Yokuşlu mahallelerde buzlanan bir sabah, aracın tam saatinde kalkması anlamına gelmez; bazen araç ilk yokuşa çıkamaz, personel bir üst caddeye yürümek zorunda kalır.
Bunun için kış dönemine özel bir plan hazırlıyoruz. Bazı dar sokak duraklarını geçici olarak ana caddeye alıyoruz, kalkış saatlerini on beş yirmi dakika erkene çekiyoruz ve personele bu değişikliği önceden haber veriyoruz. Zincir ve kışlık lastik meselesi ise sezon başında kontrol edilen, tartışması olmayan bir iş.
Yedek araç mantığı
Bir araç arızalandığında vardiya başı kaybedilmemeli. Bunun için hat sayısına göre yedek araç ve yedek şoför planı yapıyoruz. Her hat için ayrı yedek tutmak gerekmez; birbirine yakın hatları bir havuz gibi düşünüp, yedek aracı iki üç hat arasında paylaştırmak çoğu işletme için yeterli olur. Önemli olan, yedek aracın nerede beklediğini ve ne kadar sürede devreye girebileceğini baştan bilmek.
Şoför tarafında da aynı mantık var. Aynı şoförün hem sabah hem akşam hattında yorulmaması, dinlenme sürelerinin gerçekten tutulması planın parçası, sonradan eklenen bir madde değil.
İK tarafında netleşmesi gerekenler
Planın sağlam durması için işletmeden bazı bilgilere ihtiyaç duyuyoruz. Bunları baştan toplamak, sonradan hat değiştirmekten çok daha ucuza geliyor:
- Vardiya saatleri ve hafta içi, hafta sonu farkları
- Personelin oturduğu mahalle ya da ilçe dağılımı
- Tesis kapısının araç giriş ve park düzeni
- Fazla mesai ve ek vardiya olduğunda servisin nasıl çalışacağı
- Personel değişimi olduğunda hat güncelleme sıklığı
Hat sabit kalmaz, güncellenir
Bir servis planı yılda bir kez yazılıp rafa kaldırılacak bir belge değil. Personel değişir, yeni biri başka bir semtte oturur, bir vardiya kapanır ya da yeni bir tane açılır. Bu yüzden her üç ayda bir hatları İK ile birlikte yeniden gözden geçirmeyi öneriyoruz. Boş kalan koltuklar, uzayan süreler, şikâyet gelen duraklar bu toplantıda masaya yatırılıyor.
Bazen küçük bir düzenleme, mesela bir durağı yüz metre ileri almak, süreyi beş dakika kısaltıyor ve o hatta çalışanların memnuniyetini değiştiriyor. Bunu ancak sahada araçla birlikte dolaşan biri fark ediyor.
Başlamak için
Vardiya tablonuzu ve personelin yaşadığı bölgeleri bize gönderin, hatları birlikte çizelim. Zonguldak Personel Servisi olarak teklif formumuzu doldurabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz; önce planı konuşalım, rakamı sonra konuşuruz.